Uber, Volkswagen và Zenefits có điểm chung gì? Họ đều dùng phần mềm để phá luật.

325

Uber lợi dụng phần mềm để hoạt đống trái phép tại nhiều thành phố

Vài ngày trước đó, tờ New York Times vừa bật mí câu chuyện chất động về cách “lách luật” mà Uber đã dùng được… 3-4 năm nay (từ 2013). Câu chuyện về một loại công cụ phức tạp có thể “chọc phá” lực lượng an ninh ở mọi bước đi.

Công cụ mang tên Greyball và làm việc như sau:

  1. Ở những thành phố mà Uber được liệt vào phi pháp (có nhiều lắm), Greyball có thể xác định cảnh sát chìm đang tìm cách gọi xe để bắt quả tang tài xế và tịch thu phương tiện chuyên chở.
  2. Khi những viên công an này mở ứng dụng Uber và tìm cách gọi xe, họ sẽ chỉ thấy xe Uber “ma” chạy vòng vòng quanh thành phố, mà sẽ không bao giờ thực sự được kết nối.
  3. Vì những chiếc xe mà ứng dụng hiển thị không có thật, viên cảnh sát chả gặp được tài xế nào đến đón mình, nên cũng sẽ không bắt quả tang được ai hết,

Và như vậy, Uber đếch quan tâm thành phố đó có cho phép hay không mà vẫn hoạt động như thường. Nói cách khác, Uber leo lên đầu pháp luật ngồi theo đúng nghĩa đen luôn.

Cách họ xác định xem ai là cảnh sát mới thiết tài. Dựa trên thẻ tín dụng mà người cảnh sát đó sử dụng, Uber có thể kiểm tra chéo dữ liệu của thương gia với dữ liệu công chức, và tính toán được ai có khả năng cao là cảnh sát, sau đó “chặn ẩn” người đó lại.

Các sỹ quan cảnh sát chưa bao giờ đặt xe thành công, nhưng theo họ thấy, họ chỉ đang vô tính đứng sai nơi, và ở sai thời điểm mà thôi. Nhờ vậy, Uber đã có thể “bình yên vô sự” với chiêu lừa đảo này đến nhiều năm như vậy, cho đến khi một vài kỹ sư trong Uber thấy “tội lỗi” và bắt đầu chia sẻ những gì mình biết được.

Zenefits dùng phần mềm để gian lận thông qua hàng trăm đại lý bảo hiểm

Zenefits là một công ty chuyên cung cấp phần mền doanh nghiệp, sau đó sẽ cố up-sell qua gói bảo hiểm.

Năm 2016, hóa ra CEO của họ, Parket Conrad tường phát triển một công cụ giúp công ty này “luồn lách” qua mặt các khâu cấp phép.

Với sự trợ giúp từ extension trình duyệt tùy biến, Zenefits đã có thể bỏ qua phần lớn các bước kiểm duyệt pháp lý đáng nhẽ phải mất đến 52 tiếng đồng hồ.

Thay vì phải phí nhân lực đến hơn cả tuần để đối phó với thủ tục này, họ đã có thể bắt đầu bán bảo hiểm sớm hơn rất nhiều.

Ngay sau khi vụ việc bị phanh phui, Conrad liền từ chức. Vụ scandal khiến công ty mất đến một nửa giá trị (đến 2,5 tỷ đô) và kéo theo hàng nghìn người mất việc.

Volkswagen lợi dụng phần mềm để bán đi 10,000,000 chiếc xe siêu ô nhiễm

Từ 2008 đến 2015, Volkswagen sản xuất ra hơn 10 triệu chiếc xe “diesel sạch”. Nhiều kỹ sư đã tỏ ra vô cùng kinh ngạc khi động cơ diesel lại có thể sản sinh ít khí thải hơn xe hơi không chì thông thường, mà vẫn có số dặm đi cao hơn. Bí ẩn này đã được vén màn vào năm 2014, khi nhiều nhà nghiên cứu phát hiện được những chiếc xe này đang sử dụng “defeat devices.”

Các nhà điều hành tại Volkswagen đã “ra lệnh” cho các kỹ sư phần mềm của mình tìm cách lừa đảo Environmental Protection Agency (Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường) trong bài kiểm tra khí thải. Họ biết rõ, trong khi test, cơ quan quản lý sẽ chỉ sử dụng một số tham số cụ thể. Nên họ viết thêm logic quy định, khi những tham số này được lựa chọn, động cơ sẽ chạy ở chế độ đặc biệt.

“Defeat device” này che giấu sự thật rằng động cơ Volkwagen “diesel sạch” thực tế lại thải ra lượng ni-tơ ô-xít (NOx) cao hơn mức độ cho phép. Cao gấp 40 lần giới hạn được pháp luật quy định.

Và khí này chính là một trong nhiều tác nhân độc hại gây bệnh ung thư phổi. Các nhà khoa học đến từ MIT ước tính rằng lượng khí thải này có thể khiến 60 người tử vong. Và đó chỉ là con số ở Mỹ mà thôi.

Đúng vậy đấy, phần mềm do những lập trình viên này viết ra góp phần giết chết biết bao người vô tội.

Sau tất cả, Volkswagen phải bỏ ra 14.7 tỷ đô để hòa giải vào năm 2016.

Sự việc này sẽ được ghi lại là một trong những thảm họa môi trường thời này, tất cả bắt nguồn từ một lập trình viên nào đó răm rắp nghe lệnh của thượng cấp.

“With great power comes great responsibility” — Uncle Ben

Thế giới ngày càng phụ thuộc nặng nề vào những đoạn code do lập trình viên viết ra. Bởi vậy, lập trình viên đang ngày càng trở thành lực lượng quyền lực nhất thế giới.

Coding là siêu năng lực. Với nó, bạn có thể bẻ cong hiện thực theo ý muốn của mình. Bạn có thể khiến thế giới ngày càng tốt đẹp hơn, hoặc hủy hoại tất cả mọi thứ.

You may be able to fool the regulators, the police, the judges. You may be able to fool the general public. And you may be able to go on doing this indefinitely without being caught.

Bạn có thể lừa dối chính quyền, cảnh sát, thẩm pháp. Bạn có thể qua mắt công chúng. Và bạn cũng có thể vĩnh viễn tiếp tục lừa dối tất cả mà vẫn không bị bắt.

Nhưng vậy vẫn là sai trái.

Lập trình viên phải có trách nhiệm với quyền lực to lớn mà họ nắm giữ trong tay.

Và nếu ai đó yêu cầu bạn xây dựng thứ gì đó rõ là phi pháp, hay “tội ác” không nghi ngờ, hãy tìm thẳng đến báo chí nhé (như Techtalk chẳng hạn). Những lập trình viên trong ba trường hợp trên đã ra đã nên làm như thế và giảm bớt bao đau thương trên thế giới.

Techtalk via medium

CHIA SẺ